Crafts, Interview
Comment 1

Sakon Stories II : Entering the world of Mann Craft

หลังจากที่ได้ไปเที่ยวดูครามในแบบฉบับของสกลนครตามคำชักชวนของแม่จิ๋วแห่งแบรนด์แม่ฑีตาในตอนที่ แล้ว เราพบว่ายังมีอะไรน่าสนใจอีกหลายอย่าง ไม่ใช่ในแง่ของสถานที่แต่เป็นคน เพราะใช่ว่าที่นี่จะมีแต่คนทำงานผ้ารุ่นคุณย่าคุณยายเท่านั้น เรายังได้พบกับนักออกแบบรุ่นใหม่ที่กลับไปร่วมต่อยอด “คราม” ด้วย

ที่หัวมุมสี่แยกศรีนคร อำเภอเมือง ร้านครามทองและแบรนด์ผ้าครามร่วมสมัย Mann Craft ตั้งอยู่โดดเด่นสะดุดตาผู้พบเห็น เราได้พบกับพี่แมน ศิลปินมากฝีมือและคนทำงานผ้าครามรุ่นใหม่ไฟแรง เจ้าของร้าน ที่เราติดตามรูปการทดลองต่างๆที่เขาโพสท์ลงบน Facebook มาสักพัก พอได้ไปเที่ยวสกลนคร จึงขอถือโอกาสไปเยี่ยมชมร้านและทำความรู้จักกับศิลปินคนนี้ให้มากขึ้นซะเลย

พี่แมน หรือ ปราชญ์ นิยมค้า เป็นชายหนุ่มน่ารักและสุภาพ เขาต้อนรับและพาเราเยี่ยมชมร้านอย่างอัธยาศัยดี เพียงแค่ก้าวเข้าไปก็สังเกตได้ว่าผ้าที่นี่เต็มไปด้วยความสร้างสรรค์ สดใหม่ และมีอะไรแตกต่างจากผ้าฝ้ายย้อมครามแบบดั้งเดิมที่เราคุ้นเคยกันพอสมควร พูดคุยไปมาก็สืบความได้ว่าพี่แมนจบปริญญาโท คณะศิลปกรรม สาขาวิชาการออกแบบเชิงความคิดสร้างสรรค์ จากมหาวิทยาลัยรังสิต เป็นคนสกลนครโดยกำเนิด แต่เข้ามาเรียนในกรุงเทพฯ และในที่สุดก็ตัดสินใจย้ายกลับบ้านเกิดไปเพื่ออยู่กับครอบครัว ด้วยความรู้ด้านศิลปะที่ร่ำเรียนมา พี่แมนมองเห็นความเป็นไปได้ที่จะต่อยอดภูมิปัญญาชาวบ้านอันเป็นเหมือนสมบัติล้ำค่าในมือ จึงเริ่มทำงานผ้าและมองหาวิธีพัฒนาภูมิปัญญาดั้งเดิมของจังหวัดสกลนครตั้งแต่นั้นมา จนถึงตอนนี้ก็เป็นเวลาเกือบ 4 ปีแล้ว

ลวดลายส่วนใหญ่ที่เกิดบนผืนผ้าภายในร้าน Mann Craft นั้น เกิดจากการทดลองในสตูดิโอครามที่พี่แมนรวบรวมกลุ่มชาวบ้าน ช่างทอ ก่อตั้งขึ้น แต่ละลายที่สร้างสรรค์ออกมานั้นเกิดจากทดลองทำ คิดขึ้นมาใหม่ หรือได้แรงบันดาลใจจากลวดลายศิลปะโบราณ นำมาประยุกต์ให้ดูร่วมสมัยมากขึ้น ส่วนสีสันที่ใช้เป็นหลัก นอกจากสีครามหลายสิบเฉดแล้ว ยังมีสีธรรมชาติอื่นๆที่พี่แมนนำมาทดลอง ไม่ว่าจะเป็นมะเกลือ ใบยูคาลิปตัส ฝักคูณ เปลือกประดู่ เปลือกอะราง ใบสมอ เป็นต้น

องก์ความรู้ที่ได้จากการทดลองค้นคว้าต่างๆเหล่านี้ถูกสรุปและทำตัวอย่างตกแต่งไว้ในร้าน นอกจากจะทำให้ร้านสวยแล้วยังทำให้เราเห็นถึงที่มาของผ้าแต่ละผืน และเข้าใจว่า การจะเชี่ยวชาญในงานฝีมืออย่างหนึ่งอย่างใดนั้น ต้องอาศัยการทดลอง ผิดถูก จดบันทึก สรุปผล เป็นร้อยรอบ จนเกิดประสบการณ์ตรง ไม่ใช่เรื่องที่อ่านหนังสือหรือฝึกทำเดือนสองเดือนก็จะได้

บรรยากาศในร้านเน้นตกแต่งด้วยวัสดุที่มาจากธรรมชาติ เมล็ดฝ้าย เมล็ดคราม เส้นฝ้าย รูปถ่าย หนังสือ และเครื่องมือต่างๆในกระบวนการทอผ้า ถูกนำมาจัดดิสเพลย์แสดงความน้อย นิ่ง งาม โดยไม่ต้องประดิษฐ์อะไรเพิ่มเติม ที่มุมหนึ่งของร้านมีกี่ตัวใหญ่ตั้งอยู่ ทั้งหมดบอกเล่าเรื่องราวก่อนจะมาเป็นผืนผ้าที่เห็นอยู่ในร้านได้เป็นอย่างดี ดูจะทำให้ถูกใจคนญี่ปุ่นหรือชาวตะวันตก ฝั่งอิตาลี สแกนดิเนเวียได้ไม่น้อย นอกจากผ้าครามที่โดดเด่นแล้ว ยังมีผ้าอบกลิ่นสมุนไพร และผ้าย้อมสีธรรมชาติจากแก่นไม้มงคลต่างๆให้เลือกมากมาย

ภาพด้านล่างนี้คือคราม 52 สี ที่พี่แมนลงทุนลงแรงย้อมเส้นยืนให้ไล่สีกัน 52 เฉด แล้วค่อยนำขึ้นบนกี่ทอ

พอถามถึงจุดกำเนิดของ Mann Craft พี่แมนเล่าให้ฟังว่า การทอผ้าและย้อมครามของสกลนครทำกันมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าเป็นร้อยปีแล้ว เพราะมีชนเผ่าดั้งเดิมคือคนภูไท ส่วนครอบครัวของพี่แมนทำงานเกี่ยวกับด้านกฏหมาย แม้จะไม่ได้เกี่ยวข้องกับศิลปะผ้าทอโดยตรง แต่ก็มีความสนใจที่จะเรียนรู้และต่อยอดภูมิปัญญานี้เพราะมองว่าคุณค่าที่มีอยู่ในมือ หากไม่นำมาต่อยอดก็จะหายไปกับกาลเวลา

อีกเหตุผลหนึ่งคือ ก่อนหน้านี้คนมักจะมองว่าการสวมใส่ผ้าไทยเป็นเรื่องของคนแก่ หรือข้าราชการสูงอายุ เนื้อผ้าที่ผลิตออกมาก็มักจะหยาบ ใส่แล้วคันและร้อน พอนำมาตัดเป็นเสื้อก็ดูเชย ไม่มีใครใส่ จึงอยากนำมาปรับแต่ง ดีไซน์และแปรรูปใหม่ หนึ่งในวิธีการคือผสมเส้นใยเรยองลงไปกับฝ้าย เพื่อเพิ่มคุณสมบัติให้ผ้านุ่มลื่น ขึ้นเงา บางเบา และดูแลรักษาได้ง่ายขึ้น และยังมีการทำความเข้าใจกับช่างทอ ทดลองผลิตครามเฉดสีใหม่ๆ ที่อ่อนลง  และลวดลายใหม่ๆ เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มลูกค้าได้กว้างขึ้น ไม่ต้องมีแต่ครามเข้มๆเสมอไป

นอกจากเรื่องของวัฒนธรรมที่เป็นจุดแข็งสำคัญของแบรนด์แล้ว เรื่องสิ่งแวดล้อมก็เป็นอีกแง่มุมที่โดดเด่น โดยหลังจากได้ดูสารคดีเรื่อง An Inconvenient Truth แล้ว พี่แมนก็ตั้งใจจะทำงานออกแบบที่ไม่ทำลายโลก กระบวนการผลิตผ้าของ Mann Craft จึงมาจากธรรมชาติเกือบ 100%

แม้จะเปิดมาเพียง 4 ปี แต่แบรนด์ Mann Craft นั้นมีอนาคตที่สดใสมาก อาจเพราะความเข้าใจในทั้งเรื่องวัฒนธรรม ดีไซน์ และเรื่องตลาด ทำให้ชาวต่างชาติจำนวนมากให้ความสนใจ โดยเฉพาะชาวญี่ปุ่นและอิตาลีที่เป็นตลาด sustainable fashion / crafts ขนาดใหญ่ จนศูนย์ศิลปาชีพระหว่างประเทศ (SACICT) และ British Council ได้เลือกให้พี่แมนไปออกงานแฟร์เกี่ยวกับงานฝีมือที่ใหญ่ที่สุดในลอนดอนอย่างงาน  CRAFT London 2014 โดยคัดเลือกตัวแทนจากไทยไปเพียงแค่ 4 คนเท่านั้น

พี่แมนมุ่งทำความฝันที่ไม่ใช่เพียงความสุขส่วนตัว แต่หมายถึงความสุขส่วนรวม ที่ช่วยให้คุณค่างานฝีมือเก่าๆยังคงอยู่และเติบโตต่อไปได้ในยุคสมัยใหม่ ชาวบ้านช่างทอผ้ามีรายได้จากงานที่ทำ แถมยังตอบสนองกับธรรมชาติอย่างสมดุล เราโชคดีที่ได้มาเจอตัวอย่างคนรุ่นใหม่ที่มีความตั้งใจและจริงใจกับสิ่งที่ทำแบบนี้ แม้ว่าจะเติบโตมาในกรุงเทพ แทบไม่ค่อยได้คลุกคลีกับภูมิปัญญา แต่พอได้มารู้จักและลองทำ ก็รู้สึกอยากมีต่างจังหวัดให้กลับบ้างจริงๆ

ผ้าผืนด้านบนนี้คือผ้าทอที่ประดับอยู่ด้านหลังของแคชเชียร์ร้านซึ่งเราชอบมาก แต่พี่แมนไม่ขาย เพราะมีผืนเดียวในโลก เราก็ได้แต่ถ่ายรูปมานั่งมองรายละเอียดของมัน

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่ทำให้เราตกหลุมรัก Mann Craft เข้าอย่างจังนั้นไม่ใช่เพียงผลงานดีๆที่ออกมาหรือหน้าร้านที่ตกแต่งสวยงาม แต่เป็นเรื่องราวที่อยู่เบื้องหลัง ความตั้งใจ ความทุ่มเทที่พี่แมนใส่ลงมาในงานทุกๆชิ้น ที่เราสัมผัสได้ทุกครั้งผ่านการบอกเล่าอย่างจริงใจของเขาในเฟซบุค ที่มักจะลงภาพหรือวิดีโอบอกเล่าขั้นตอนการทอ หรือผลการทดลองกับสีธรรมชาติต่างๆ เพื่อแชร์ประสบการณ์และทำให้ทุกๆคนที่เห็น รับรู้ได้ถึงคุณค่าว่าทำไมผ้าย้อมธรรมชาติหรือผ้าทอมือ จึงราคาแพงกว่าผ้าทั่วไป

ล่าสุด ความฮ็อตของศิลปินคนนี้ยังมีดีกรีมากขึ้นเรื่อยๆ เมื่อล่าสุดพี่แมนได้รับเลือกเป็นศิลปินที่ร่วม collaborate กับงาน Kinfolk Gathering : The Colours Collaboration โดย FACT Collective เมื่อเสาร์อาทิตย์ที่ผ่านมา แถมยังแบ่งร่างไปจัด workshop ที่ SACICT หรือศูนย์ศิลปาชีพระหว่างประเทศ ที่บางไทร ที่เราได้ไปเล่นมาด้วย คราวหน้าจะมาเล่าประสบการณ์นี้ให้ฟังกันค่ะ 🙂

สามารถติดตามพี่แมนได้ใน fb : Mann Craft และ www.manncraft.com
และถ้าใครมีโอกาสไปเที่ยว ร้านของพี่แมนตั้งอยู่กลางอำเภอเมืองสกลนคร แยกศรีนคร ถนนสุขเกษมค่ะ

1 Comment

  1. Pingback: Blue dyes, green leaves & 10 things to know about ‘Kram’ | Vanillawalk

share your thoughts here

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s